ASTSUBAY AÇIKTA KALMASI SONUCU RÜTBE İLERLEMESİNİN EMSALLERİNE GÖRE YAPILMASINA DAİR EMSAL KARAR

T.C. ADANA
2. İDARE MAHKEMESİ
ESAS NO    : 2025/
KARAR NO    : 2026/

DAVACI   : 
VEKİLİ    : AV. İBRAHİM DEMİREL    

DAVALI    : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI    
VEKİLİ    : AV. 

DAVANIN ÖZETİ    : Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde astsubay olarak görev yapan davacı tarafından,  ''Silahlı terör örgütüne üye olma, Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme'' suçundan dolayı hakkında kamu davası açıldığı gerekçesiyle 926 sayılı Kanun'un 65. maddesi uyarınca açığa alındıktan sonra hakkında yürütülen ceza yargılamasında beraat kararı verilmesi ve bu beraat kararının kesinleşmesi üzerine, rütbe ilerlemesinin emsallerine göre yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının //2025 tarih ve E- sayılı yazısı ile reddedilmesine yönelik idari işlemin; davacının kamu görevinden ayrı kalmasında kusuru bulunmadığı, emsalleri ile eşit duruma getirilmediği ileri sürülerek iptali ve  bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte iadesi istenilmektedir

SAVUNMANIN ÖZETİ    : 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nda rütbe terfi şartları ve esaslarının düzenlendiği,  davacının statü dışında kaldığı dönemde fiili olarak hizmet etmediği, dolayısıyla bu süreçte ücretlendirilecek bir emeğinin olmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. 

TÜRK  MİLLETİ  ADINA

Karar veren Adana 2. İdare Mahkemesi'nce dava dosyası incelenerek işin esası hakkında gereği görüşüldü:
Dava; Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde astsubay olarak görev yapan davacı tarafından,  ''Silahlı terör örgütüne üye olma, Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme'' suçundan dolayı hakkında kamu davası açıldığı gerekçesiyle 926 sayılı Kanun'un 65. maddesi uyarınca açığa alındıktan sonra hakkında yürütülen ceza yargılamasında beraat kararı verilmesi ve bu beraat kararının kesinleşmesi üzerine, rütbe ilerlemesinin emsallerine göre yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının //2025 tarih ve E- sayılı yazısı ile reddedilmesine yönelik idari işlemin  bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 28. maddesinde; "Türk Silâhlı Kuvvetlerine mensup subayların; rütbeleri, bekleme süreleri, nasıpları, rütbe terfii ve kademe ilerlemesi şartları bu kanun hükümlerine tabidir." hükmüne, "Terfi zamanı" başlıklı 33. maddesinde; "Kıdem alanlar, kazaî veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları, tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği onanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasının açılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firar veya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenler hakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbe kıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez..." hükmüne, "Rütbe terfi şartları ve esasları" başlıklı 85. maddesinde; "Rütbe terfi şartları aşağıda gösterilmiştir.
Astsubayların rütbe terfi şartları aşağıda gösterilmiştir.
a) Rütbeye mahsus bekleme süresini tamamlamış olmak.
b) (Değişik: 21/7/2000 – KHK – 607/11 md.; Aynen kabul: 10/5/2006-5497/8 md.)
Rütbeye mahsus bekleme süresinin üçte ikisi oranında; kıdem alanlardan astsubay çavuş,  astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş (üç yıllık rütbe bekleme süresine tabi olanlar) ve  astsubay kıdemli üstçavuş (üç yıllık rütbe bekleme süresine tabi olanlar) rütbelerinde en az bir  yıllık, diğer rütbelerde fiili bekleme süresinin üçte ikisi oranında yıllık sicili bulunmak,
c) Üst rütbe kadrosunda açık bulunmak.
Birinci fıkrada belirtilen şartları haiz olan astsubayların terfileri aşağıdaki esaslara  göre yapılır.
a) (Değişik: 21/7/2000 – KHK – 607/11 md.; Aynen kabul: 10/5/2006-5497/8 md.)  Yükselme sırasına girmiş bulunan astsubayların, sicil notu ortalamaları tespit edilir ve bunlar  sınıfları içerisinde yeterlik derecesine göre sıralanır. Bilahare bu sıralama esas alınmak üzere  sicil notu ortalaması sicil tam notunun % 60 ve daha yukarısı olanlardan bir üst rütbedeki  kadro açığı kadarı en üstün yeterlik derecesinden başlanmak üzere bir üst rütbeye terfi ettirilir.  Diğer terfi şartlarını haiz olduğu halde üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terif  edemeyenler derece ilerlemesi yaparlar. 83, 100 ve 106 ncı maddelere göre 30 Ağustos  tarihinden sonra terfi etme durumunda olanların, terfi eden emsallerinin şartlarını haiz olmak  kaydıyla, kadro açığı şartı aranmadan bir üst rütbeye terfi işlemleri derhal yapılır.
b) (Değişik: 23/6/2016 – 6722/4 md.) Üstün başarılı kıdemli üstçavuş ve  başçavuşların terfi esasları: Kıdemli üstçavuş ve başçavuşların bu rütbelerine ait bekleme  sürelerinin bitiminden bir yıl önce bu rütbelere ait her yılki sicil notu, sicil tam notunun %95  ve daha yukarısında ve sicil notu ortalaması da sicil tam notunun %95 ve daha yukarısında  olanlar, yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda rütbelerine göre kendi sınıfları  içerisinde ayrı ayrı sıralanırlar. Bu şekilde sıralanan astsubaylardan, kendi sınıfı mevcudunun  veya mevcudun azlığı sebebiyle birleştirilen sınıfların toplam mevcudunun; muharip sınıflar  için %8’ine kadarı, yardımcı sınıflar için %4’üne kadarı ilgisine göre Millî Savunma Bakanı  veya İçişleri Bakanı tarafından bir üst rütbeye yükseltilebilir.69
c) (Ek: 21/7/2000 – KHK – 607/11 md.; Aynen kabul: 10/5/2006-5497/8 md.) 
Yükselme sırasına girmiş bulunan astsubaylardan görev esnasında yaralanmaları nedeniyle  uzun süreli tedaviye tabi tutulanların rütbe terfii ve rütbe kıdemliliği işlemleri; sicil notu  ortalamasına göre, birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmadan yapılır. Her yıl düzenlenecek sicil belgelerinin şekli ve muhtevası ile sınıf ve rütbelerin  özelliklerine göre ne surette, kimler tarafından, hangi zamanlarda doldurulacağı, sicil notunun  verilme esasları ve birinci fıkranın (b) bendindeki şart nedeniyle terfi edemeyenlerin gelecek  yıldaki terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı (…)70 Astsubay Sicil Yönetmeliğinde  gösterilir
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı hakkında "Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme", "Silahlı Terör Örgütü Kurma", "Türkiye Büyük Millet Meclisini Ortadan Kaldırmaya veya Görevini Yapmasına Engellemeye Teşebbüs Etme" suçlarından dolayı İzmir . Ağır Ceza Mahkemesi'nde kamu davası açılması üzerine davacının 926 sayılı Kanun'un 65. maddesi uyarınca ..2017 tarihinde açığa alındığı, sonrasında İzmir . Ağır Ceza Mahkemesinin //2021 tarih ve E:2018/, K:2021/ sayılı kararı ile bahse konu suçlardan davacının beraatine karar verildiği, bunun üzerine //2021 tarih ve E- sayılı Olur işlemiyle davacının açığa alınmasının kaldırılarak beraat kararının verildiği //2021 tarihi itibariyle geçerli olacak şekilde görevine iade edildiği,  davacı hakkında verilen beraat kararının istinaf ve temyiz incelemelerinden geçerek //2024 tarihinde kesinleştiği,  beraat kararının kesinleşmesinden sonra idarece davacının astsubay kıdemli çavuşluğa yükseltildiği ve  nasbının //2017 tarihine götürüldüğü, bunun üzerine davacı tarafından emsallerinden geride kaldığı belirtilerek hakkında verilen beraat kararının kesinleşmesi nedeniyle rütbe ilerlemesinin emsallerine göre yapılması, bu kapsamda terfi ettirilerek nasıp düzeltmesinin istemiyle başvuruda bulunulduğu, davacının başvurusunun reddedilmesi üerine bu işlemin  iptali ile bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde subay olarak görev yapmakta iken hakkında "Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme, Silahlı Terör Örgütü Kurma, Türkiye Büyük Millet Meclisini Ortadan Kaldırmaya veya Görevini Yapmasına Engellemeye Teşebbüs Etme'' suçlarından dolayı İzmir . Ağır Ceza Mahkemesi'nde kamu davası açılması üzerine 926 sayılı Kanun'un 65. maddesi uyarınca ..2017 tarihinde açığa alındığı, yapılan yargılama sonucunda İzmir . Ağır Ceza Mahkemesinin ..2021 tarih ve E:2018/, K:2021/ sayılı kararı ile bahse konu suçlardan davacının beraatine karar verilmesi üzerine ..2021 tarih ve E- sayılı Olur işlemiyle davacının açığa alınmasının kaldırılarak görevine iade edildiği, sonrasında davacı hakkında verilen beraat kararının istinaf ve temyiz incelemelerinden geçerek ..2024 tarihinde kesinleşmesi üzerine 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 33, 38 ve 65. maddelerinde bulunan rütbe terfi şartlarını sağlaması nedeniyle beraat kararının kesinleşme tarihi olan .2024 tarihinden geçerli olarak astsubay kıdemli çavuşluğa yükseltildiği ve nasbının emsal nasıp tarihi olan //2017 tarihine götürüldüğü, bu kapsamda davacı tarafından rütbe ilerlemesinin emsallerine göre yapılması istemiyle başvurusunun savunma dilekçesinde de belirtildiği üzere davacının görevinden ayrı kaldığı dönemde fiilen görev yapmaması nedeniyle 926 sayılı Kanun'un 85. maddesinde yer alan rütbe terfi şartlarını sağlamadığı belirtilerek reddedildiği ve terfi işlemlerinin yapılmadığı görülmekte olup, davacının emsalleri ile eşit duruma getirilmemesi durumunda davacının herhangi bir kusurlu ve/veya hatalı eyleminden kaynaklanmadığının sabit olduğu, bu haliyle davacının haksız şekilde görevinden ayrı kalmasından kaynaklı olarak statü kayıplarının oluştuğu, zira emsallerine göre fiilen görev yapamadığı ve sicil alamadığından rütbe ilerlemesinin yapılmadığı ve emsallerine göre geride kaldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının rütbesindeki normal bekleme süresinin mevzuatta belirlenen şartların sağlanamamasında  davacının herhangi bir kusurlu ve/veya hatalı eyleminden kaynaklanmadığı, bu kapsamda hukuka aykırı olarak görevinden ayrı geçirdiği sürelerde hakkında sicil düzenlenmemiş olmasının olumsuz sonuçlarının davacıya yükletilemeyeceği dikkate alındığında, hakkında verilen beraat kararı üzerine görevine iade edilen davacının emsalleri gibi söz konusu dönemde görevde olduğunun kabulü ve emsalleri gibi aynı tarihlerde aynı rütbe, derece ve kademeye ilerletilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacının bu istemlerle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin son fıkrasında yer verilen "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür" hükmü gereğince, yukarıda açıklanan gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük haklarının (halihazırdaki rütbesine göre almış olduğu maaş ile olması gerektiği rütbe arasındaki yıllara sair maaş farkı)  hak ediş tarihinden başlayacak yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;
1-Dava konusu işlemin iptaline,  davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının (halihazırdaki rütbesine göre almış olduğu maaş ile olması gerektiği rütbe arasındaki yıllara sair maaş farkı) hak ediş tarihinden başlayacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine,
2-Aşağıda dökümü yapılan 1.424,30-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca  belirlenen ., TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3-Artan posta avansının talep edilmemesi halinde bu kararın kesinleşmesinden sonra re'sen davacıya iadesine,
4-Kararın taraflara tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Adana Bölge İdare Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere, 14/04/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. 

Başkan  Üye  Üye

PERSONELİN AÇIKTA KALMASI SONUCU RÜTBE,DERECE/KADEME İLERLEMESİNİN EMSALLERİNE GÖRE YAPILMASINA DAİR KARAR